TKKM o Ngati Rangi

1 He Kupu Arataki

Kua mahi ngātahi Te Tari Arotake Mātauranga, ngā whānau, ngā kaiārahi, me ngā hapori ki te whakatakoto i ngā tirohanga aromātai e whai wāhi nui ai ki te hāpai i ngā whakapaitanga, ki te tautuhi i te ahu whakamua, ā, ki te whakapakari ake hoki i te āheinga ki te aromātai.

2 Te Horopaki

E tū ana Te Kura Kaupapa Māori o Ngāti Rangi ki Ōhākune, ki raro i te maru o Ruapehu. He kura tēnei o Te Aho Matua, ā, e whakarato ana i te mātauranga ki ngā ākonga o ngā Tau 1 ki te 8.

E tū ana te kura ki te taha o te marae o Maungārongo me Te Kōhanga Reo o Manu Kōrero. He nui ngā rerekētanga ki te kura whai muri i te pūrongo arotake o mua a Te Tari Arotake Mātauranga i te tau 2015. Nō te marama o Pipiri, i te tau 2016 tētahi Kaiwhakahaere Manatū ā-wā i whakatūngia ai e Te Tāhuhu o te Mātauranga, hei hāpai ake i te kāwana i te kura. Ka huri te wā, ka mimiti haere anō hoki te wawaotanga. I tēnei wā, kāhore he wawaotanga ki te kura.

3 Te Aronga o te Aromātai

He pēhea rawa te riro i ngā ākonga ngā putanga ako pai ake?

E whai wāhi ana ngā ākonga ki ngā akoranga e hāngai pū ana, e aro nui ana hoki ki ō rātou matea.

4 Ngā Whakaaturanga

Ka kitea te aro pū ki te whakatairanga ake i ngā paetae ākonga. Ko te toro atu ki ngā akoranga ngaio me ngā whakawhanaketanga ngaio a tētahi kaiwhakarato o waho, e whakapakari ana i ngā mōhiotanga o ngā kaiako ki te whakamahi i ngā hōtuku paetae kia whai hua ai. Ka whakaemihia, ka tātarihia hoki ngā mōhiohio e pā ana ki ngā ia me ngā tauira o ngā paetae, ā, ka pūrongotia hoki ēnei i ia te wā ki te whānau. He nui ngā mōhiohio kei ngā taumata paetae o tēnei wā, ā, kei te aro nui ki te pāngarau me te tuhituhi. He pai te āhua o te ārahi me te tautoko o ngā kaiako me ngā ratonga o waho i ērā o ngā ākonga e mau ana i te tangongitanga o ngā matea ako. E noho ngākau nui ana ngā kaiako ki te whakatairanga ake i ngā paetae ako.

Kei te whakawhanakehia tētahi marau ā-kura hou e whai wāhi nui ana, e whakatairanga ake ana hoki i te tūnga me te tuakiri o te kura. Ka hāngai pū te marau ā-kura ki Ruapehu, ā, ki ngā uara, te mātauranga hoki o te iwi o Ngāti Rangi, me tōna tuakiri tangata. Ka whakapuakihia taua tirohanga mātauranga mā te wānanga ki te taha o ngā tamariki, ngā kaiako, me te whānau hei te tīmatanga o te tau 2021, hei whakapūmau ake anō i te whanaungatanga, me ngā hononga ā-whakapapa o te whānau. Ka āta whakapuakihia te marau ā-kura hei te tau 2022.

He nui ngā pūmanawa o ngā kaitiaki hou hei hāpai i te poari o te kura. Kei te whakawhanake ngā kaitiaki o te poari i ō rātou māramatanga ki ō rātou tūranga kāwana, ā rātou kawenga kāwana hoki, mā te tautoko o  Te Whakarōpūtanga Kaitiaki Kura o Aotearoa. Pūrongo ai te tumuaki ki ngā poari i ia te wā, i ngā mōhiohio i āta tātarihia ai mō te ahu whakamua o ngā ākonga me ngā paetae. Kei te tīmata ngā kaitiaki ki te whakamahi i te arotake whaiaro me ngā paetae ākonga, hei whakatinana i ā rātou whakataunga. Ka hāngai hoki tēnei ki te ako me pēhea te whai māramatanga i roto i ngā paetae ākonga. Kei te whakatinanahia tētahi pūnaha mō te haere tonutanga o te arotake i ngā kaupapa here, me te aromātai o roto.

Ngā Whakaritenga Matua ka whai ake

Kei te tīmata noa ki te whakatinana i ngā pūnaha maha me ngā tukanga maha i whakaritea ai. Me whakarite i tētahi tukanga kia haere tonu te aromātai o roto i ngā wā katoa, hei tātari i te whai pānga o aua pūnaha ki te whakapai ake i ngā putanga ki ngā ākonga.

Kua tata te oti te marau ā-kura, me tōna whai pānga ki te horopaki motuhake a te kura. E tika ana kia whakatutukihia taua tuhinga hei hāpai i te riterite o ngā whakaakoranga, ngā akoranga, me ngā tino putanga ki ngā ākonga.

Me whakariterite i tētahi hōtaka mō te whakangungu tonutanga o ngā kaitiaki hou o te poari, hei whakawhanake tonu i ō rātou mōhiotanga me ō rātou māramatanga ki ngā mahi kāwana e whai hua ai.

5 Te Whakatau ki ngā Wāhanga Tautukunga

I mua atu i te whakahaerenga o te arotake i whakatutukihia e te whānau me te tumuaki he Tauāki Kupu Tūturu a te Whānau mā Te Tari Arotake Mātauranga, me tētahi Rārangi Arowhai Tātari Whaiaro. I roto i ēnei tuhinga i oati rātou i whāia e rātou ngā huarahi whai take hei whakatutuki i ā rātou herenga ā-ture e pā ana ki:

• ngā whakahaere a te poari;
• te marautanga;
• ngā whakahaere mō te hauora, te haumaru, me te oranga tinana;
• ngā whakahaere o ngā kaimahi;
• ngā whakahaere o te pūtea;
• ngā whakahaere o ngā rawa me ngā taonga.

I te wā o te aromātai, i whakamātauhia e Te Tari Arotake Mātauranga ngā āhuatanga i raro iho nei, i te mea he nui te pānga o ēnei ki ngā paetae o ngā ākonga:

• te haumaru aronganui o ngā ākonga (tāpiri atu ki te ārai i ngā mahi whakawetiweti me ngā mahi whakaaito)
• te haumaru ā-tinana o ngā ākonga
• te rēhitatanga o ngā kaiako
• ngā tukanga ki te whakatū kaimahi
• te whakaunu, te aukati, te pana me te whakarerenga
• te tae ā-tinana atu a ngā ākonga ki te kura.

6 Ngā Taunakitanga

I whakawhanakehia e Te Tari Arotake Mātauranga me te poari kaitiaki o te kura ngā taunakitanga e whai ake nei:

Kia mahi tonu te kura me te poari kaitiaki ki te taha o ngā ratonga o waho i tēnei wā, ki te:

• whakapakari tonu i te māramatanga o ngā kaitiaki ki ō rātou tūranga me ā rātou kawenga mahi
• whakapakari ake i te āheinga o ngā kaiako ki te whakatairanga i ngā paetae ākonga
• whakaoti me te whakatinana i te marau ā-kura
• āta whakatō i ngā tukanga me ngā pūnaha kia haere tonu ai te aromātai o roto i ia te wā.

Darcy Te Hau 
Toka-ā-Nuku
Te Uepū ā-Motu - Māori Review Services 

9 Poutūterangi 2021

7 Ngā Kōrero e pā ana ki te kura

TetūwāhiKei ŌhākuneTe tau a te Tāhuhuo te Mātauranga1617Tetūmomo kuraHekura kaupapa MāoriTetokomaha o ngā ākonga o te  kura21Te ira tangataKōtiro 6, Tama 15Ngāhononga ā-iwiMāori100%Ngāāhuatanga motuhakeTe Aho MatuaTe wā i te kura te rōpū arotakeWhiringa-ā-rangi 2020Te wā o tēnei pūrongo9 Poutūterangi 2021Ngā pūrongoo mua a Te Tari Arotake MātaurangaArotake Mātauranga Arotake Mātauranga Arotake Mātauranga

Haratua 2018

Hui-tanguru 2015

Whiringa-ā-nuku 2013

1 Introduction

The Education Review Office, whānau, leaders and communities have collaborated to provide evaluation insights that foster improvement, identify progress and build evaluation capability.

2 Context

Te Kura Kaupapa Māori o Ngāti Rangi is based in Ōhākune, under Mount Ruapehu. It is a Te Aho Matua kura that provides education for students in Years 1 to 8.

The kura is positioned next to Maungarongo marae and Te Kōhanga Reo o Manu Kōrero. Since its last ERO review report in 2015, there have been significant changes in the kura. A limited statutory manger (LSM) was appointed by the Ministry of Education in June 2016 to support kura governance. Over time, the intervention was de-escalated. There is currently no intervention.

3 Evaluation Focus

To what extent do students experience improved learning outcomes?

Students enjoy learning that is targeted and responsive to their needs.

4 Findings

A focused approach to raising levels of student achievement are evident. Professional learning and development from an external provider is strengthening kaiako knowledge about the effective use of achievement data. Information about trends and patterns of achievement is collated, analysed and regularly reported to whānau. Current achievement targets are well informed with priority given to pāngarau and tuhituhi. Students with diverse learning needs receive good guidance and support from kaiako and external agencies. Kaiako are committed to lifting student achievement.

A new marau-ā-kura is being developed that recognises and promotes the place and identity of the kura. It centres on Ruapehu and values and education specific to Ngāti Rangi iwi and identity. This vision for education will be shared through a wānanga with tamariki, kaiako and whānau at the beginning of 2021 to further increase whanaungatanga, whakapapa links for the whānau. The marau-ā-kura is to be fully implemented in 2022.

The new kura trustees bring a range of useful experience to the board. With the support of the New Zealand School Trustees Association (NZSTA), the board of trustees are developing their understanding of their governance roles and responsibilities. The tumuaki reports regularly to trustees analysed student progress and achievement information. Trustees are beginning to use self review and student achievement to inform their decisions. This includes learning how to interpret information about student achievement. A system for ongoing policy review and internal evaluation is being implemented.

Key Next Steps

Many of the systems and processes that have been put in place are in the early stages of implementation. An ongoing process of internal evaluation is needed to determine how these systems are contributing to improved outcomes for students.

The marau-ā-kura, with its unique kura context, is nearing completion. Finalising this document is necessary to support consistency in teaching and learning and positive outcomes for students.

A planned programme of ongoing training for new trustees is needed to continue to develop their knowledge and understanding of effective governance practices.

5 Assurance on Legal Requirement

Before the evaluation, the whānau and Tumuaki completed the ERO Whānau Assurance Statement and Self-Audit Checklists. In these documents they attested that they had taken all reasonable steps to meet their legislative obligations related to:

• board administration
• curriculum
• management of health, safety and welfare
• personnel management
• financial management
• asset management.

During the evaluation, ERO checked the following items because they have a potentially high impact on student achievement:

• emotional safety of students (including prevention of bullying and sexual harassment)
• physical safety of students
• teacher registration
• processes for appointing staff
• stand-downs, suspensions, expulsions and exclusions
• attendance.

6 Recommendations

ERO and the kura board developed the following recommendations:

That the kura and board of trustees continue to work with current external providers to:

• strengthen trustee understanding of roles and responsibilities
• build kaiako capability to lift student achievement
• complete and implement the marau-ā-kura
• embed processes and systems for ongoing internal evaluation.

Darcy Te Hau
Tokā a Nuku – Director
Te Uepū ā-Motu – Māori Review Services

9 March 2021

7 Information about the Kura

LocationŌhākuneMinistry of Education profile number1617Kura typeKura Kaupapa MāoriKura roll21Gender compositionBoys 15, Girls 6Ethnic compositionMāori100%Special featuresTe Aho MatuaReview team on siteNovember 2020Date of this report9 March 2021Most recent ERO reportsEducation Review Education Review
Education ReviewMay 2018
February 2015
October 2013